چه جويد از رخ و زلف و خط و خال * كسى كاندر مقامات است و احوال جواب : هر آن چيزى كه در عالم عيان است * چو عكسى ز آفتاب آن جهان است جهان چون زلف و خال و خط و ابروست * كه هر چيزى به جاى خويش نيكو است تجلى گه جمال و گه جلال است * رخ و زلف آن معانى را مثال است صفات حق تعالى لطف و قهر است * رخ و زلف بتان را ز آن دو بهر است شيخ محمد لاهيجى نيز كه شرح مفصلى بر گلشن راز نوشته است ، پس از نقل جوابهاى شبسترى ، در اين مورد مىنويسد : « بدان كه چشم ، اشارت است به شهود حق مراعيان را و استعدادات ايشان را ، و آن شهود است كه معبر به صفت بصيرى مىگردد ، و صفات ازآن‌رو كه حاجب ذات است ، معبر به ابرو مىگردد . لب اشارت است به تجلى جلالى در صور حجابى جسمانى ، و خط اشارت است به ظهور آن حقيقت در مظاهر روحانى ، و رخ اشارت به نقطه وحدت است ، من حيث الخفا كه مبدأ و منتهاى كثرت است » . 9 يكى از علل اينكه شيخ زبان رمز و ايماء را براى بيان مفاهيم و مطالب خود انتخاب كرده است ، چنان كه از فحواى كلام او بر مىآيد ، آن است كه معنايى كه بر ارباب كشف ، ظاهر مىگردد ، از طريق ذوق و حال و كشف و شهود است ، نه از طريق تعليم و تعلم ، بنابراين در ميدان تنگ و محدود تعبيرهاى لفظى نمىگنجد ، زيرا عالم معنى نامتناهى و عالم محسوس متناهى است ، امّا چون روش اصحاب اشارت طريق تمثيل معقولات در محسوسات است ، لذا آن معانى معقول را در محسوسات مناسب كه به منزلهء سايه‌هاى آن عالم است ، بيان مىكند . چنان كه خود مىگويد :